Photo Montenegro

Osim izuzetne prirodne ljepote i bogatstva, Skadarsko jezero obiluje i spomenicima kulture, hrišćanskim manastirima i crkvama još iz doba srednjeg vijeka, koje su gradile zetske dinastije Balšići i Crnojevići.

Na južnoj strani skadarskog jezera, đe je obala jedinstveno razuđena čineći mnogo ostrva, zaliva, plaža Balšići su na ostrvima podigli tri manastira. Najstariji među njima je manastir posvećen Uspenju Bogorodice podignut na ostrvu Starčeva Gorica, te ga zovu Manastir Starčevo. Podignut je u XIV vijeku, a njegovo osnivanje vezuje se za starca Makarija, po kome je ostrvo vjerovatno dobilo ime. Ispred crkve nalazi se grob poznatog štampara Božidara Vukovića Podgoričanina.

Na najvećem ostrvu ovog predijela Beški nalazi se istoimeni manastir, koji se sastoji iz dvije crkve posvećene Sv. Đorđu i Sv. Bogorodici. Manastir Beška je nastao u XIV najvjerovatnije pod pokroviteljstvom Đurađa II Stracimirovića Balšića. Manju i noviju crkvu posvećenu Bogorodici podigla je Jelena Balšić u XV vijeku. U crkvi se upravo nalazi i njen grob.

Treći manastir, Manastir Moračnik takođe je podignut na istoimenom ostrvu. Njegova crkva je posvećena Bogorodici, a izgradio ga je Balša III početkom XV vijeka.

Nasuprot pomenutim ostrvima, na obali u blizini sela Ostros, nalaze se ostaci Manastira Prečiste (Bogorodice) Krajinske. Crka ovog manastira potiče još iz najkasnije X vjeka kada je opisana u „Ljetopisu Popa Dukljanina“. U toj crkvi je bio sahranjen otac Kneza Vladimira, Petrislav. Okruženje manastira je jedno vrijeme bilo prestonica kneza Vladimira.

Zapadni dio Skadarskog jezera takođe obiluje kulturno-istorijskom baštinom. Manastiri i crkve koncentrina su uglavnom oko većih naselja Vranjine, Rijeke Crnojevića, Žabljaka Crnojevića i Virpazara.

Još jedan ostrvski manastir je Manastir Kom. Nalazi se na Odrinskoj gori, koja je periodično ostvro. U sušnom periodu moguće je posjetiit manastir pješačkim stazama kroz močvaru, a pri normalnom i visokom vodostaju, do manastira se može sammo čunom. Arhitektonski razlukuje se od ostalih, a sa njegovog neposrednog okruženja pruža se predivan pogleda na jezero. Zadužbina je Đurđa i Lješa Crnojevića i sazidan je početkom XV vijeka.

Na najvećem ostrvu Skadarskog jezera, smješten je Manastir Vranjina posvećen Sv. Nikoli. Nekada su tu bile tri crkve, a danas je samo jedna. Obnova manastira je u toku. Sagradio ga je Ilarion prvi episkop Zetski početkom XIII vijeka.

U crmničkim selima Gornji i Donji Brčeli nalaze se istoimeni manastiri. Gornje Brčele osnovao je početkom XVIII Vladika Danilo, kao svoju zimsku rezidenciju. U okviru manastira nalazi se crkva posvećena Pokrovu Bogorodice. Donji Brčeli nastali su u XV vijeku pod pokroviteljstvom Jelene Balšić. U njemu je ubijen i sahranjen Šćepan Mali. U njemu je radila škola koja je preseljen i manastira Gornje Brčele. Crkva je posvećena Sv. Nikoli, a obnovio ju je Kralj Nikola I.

Na 2 km od Virpazara, u selu Orahovo nalazi se manastir Svetog Nikole ili manastir Orahovo, pretpostavlja se da ga je gradila Jelena Balšić u XV vijeku, mada nema preciznih podataka.

U blizini Rijeke Crnojevića, u nekadašnjem Obodu, nekadašnjem sjedištu zetskih mitropolita i mjestu đe je osnovana prva štamparija među Južnim Slovenima nalazi se Manastir Sv. Nikole – Obod. Manastir je nastao u doba Crnojevića, a u toku je njegova obnova.

Manastir Bijela je, po narodnom predanju, zadužbina Svetog Jovana Vladimira i kneza Vulovića, potiče iz XI v., a prvi pisani pomen ovog manastira je iz 1656. g. Crkva posvećena Sv. Đorđu je obnovljena krajem XIX. v., a novi konak je izgrađen i osveštan na Đurđevdan 2001. godine.

Na užem prostoru Gusinje postoje tri džamije i to Vezirova dćamija, Radončića (Nova) džamija i Čekića džamija.

Vezirova džamija nalazi se u centru Gusinja. Izgrađena je 1765. Godine od strane Mahmut Bušatlije poslednjeg skadarskog vezira. Renovirana je 1994. godine.

Čekića džamija izgrađena je dobrovoljnim prilozima žitelja Gusinja i to 1687. godine. Ime je dobila po ulici u kojoj se nalazi.

Radončića ili Nova džamija se nalazi u centru. Novijeg je datuma tj. podignuta je 1899. Godine, današnji izgled datira od posljednje rekonstrukcije 2005. godine.

Crkvu Svete Petke – Ružica sagrađili su Bjelopavlići 1894. godine na dijelu Sinjajevine koji im je Knjaz Nikola I poklonio zbog zasluga u oslobodilačkim ratovima protiv Turaka. Od vreme na podizanja hrama pa do danas, na 2. avgust (Ilindan) svake godine se održava tradicionalni crkveno-narodni sabor. Crkva je rekonsturisana 1992. godine.

Nalazi se na gradskom groblju u samom urbanom naselju Nikšića. Podignuta je u centru stare nekropole stećaka. Nema pouzdanih podataka o vremenu gradnje.
Jasno se mogu uočiti četiri faze gradnje. Prvobitnom, odnosno najstarijem hramu, pripadali bi djelovi zida u donjoj zoni istočne partije, drugoj fazi pripadao bi istočni dio hrama u kome se razaznaju i tragovi živopisa, trećoj fazi gradnje pripadao bi zapadni dio crkve koji predstavlja produženi naos i konačno, najmladjoj fazi gradnje pripadao bi masivni zvonik podignut uz zapadnu fasadu.
Istočni dio crkve sa ostacima živopisa nije stariji od XVII vijeka. Dogradnja zapadnog dijela najvjerovatnije je izvršena u prvoj polovini XVII vijeka, kada su prošireni i svi prozori na crkvi. Masivna kula – zvonik podignuta je u poslednjoj četvrtini XIX vijeka. Od živopisa koji je svojevremeno pokrivao zidove istočnog dijela hrama, nešto više je ostalo u oltarskoj apsidi, a sasvim malo u naosu.
Na osnovu stilskih karakteristika moglo bi se zaključiti da je živopis u ovoj crkvi nastao tokom prve polovine XVIII vijeka ili najranije na samom kraju XVII vijeka.

text: http://montenegro.travel

U Plavu danas postoje četiri džamije. Zakonsku zaštitu ima stara džamija u Plavu. Smatra se da je sagrađena davne 1471. godine, odmah po dolasku Turaka u ove krajeve. Pretpostavlja se da je najprije bila sagrađena kao asker-džamija za potrebe vojnika i nosilaca osmanske vlasti. Pripada tipu građevina folklorne arhitekture. Po konstrukciji je brvnara sa drvenim minaretom. Unutrašnjost džamije ukrašena je arabeskama. Ulazni dio –soferlak, takođe je od drveta, ukrašen umjetničkom rezbarijom. Ostale džamije u Plavu su Redžepagića džamija, sagrađena negdje početkom 18. vijeka, Ferovića džamija iz 19. vijeka i Sultanija, koju je podigao sultan Abdulhamid II godine 1909. za zasluge Plavljanima koji su učestvovali u bici na Novšiću 1979. godine. Poslije Drugog svjetskog rata zgrada je nenamjenski korišćena, a u skorije vrijeme je obnovljena u širim dimenzijama od prvobitnih, sa kupolama i visokim minaretom.