Photo Montenegro

Krasko vrelo, nalazi se nedaleko od Gusinja , kod sela Vusanje.

Izbija na 1.000 m nadmorske visine, ima kruzni oblik i izgled lijevkaste i duboke vrtace, u kojoj voda vri. Sa sjeverne i juzne strane nad vrelom se dize 3-5 m visoke krecnjacke stijene. Oko je jedno od najjacih vrela u podrucju Prokletija. Dugacko je 30 m , a siroko 25 m. Prema centralnom dijelu dubina se stalno povecava i dostize 8 m. zbog kristalno bistre vode dno vrela se vidi do najvece dubine.

Za vrijeme toplih ljeta, narocito u avgustu, vrelo se sasvim smanji. Voda se povlaci i miruje, a povrsinskog prelivanja , kao u zimskim mjesecima, nema.

Voda Oka je veoma hladna, zbog otopljenog snijega sa visokih djelaova Prokletija kojim se napaja, tako da na povrsini iznosi oko 5 C, a u dubljim djelovima 4.3C, opora je za pice i prije upotrebe se mora malo ostaviti da se ugrije.

Text: http://www.gusinje-plav.com/

Plavsko-gusinjski kraj zbog neposredne blizine Prokletija obiluje velikom količinom vode te posjeduje veliki broj izvora, potoka, rijeka, vodpada…Neke od rijeka su povremenog karaktera, ali najveći broj njih zadržava se gotovo cijele godine. Gusinjske rijeke uglavnom pripadaju slivu Plavskog jezera, u koje se nakom međusobnog preplićanja i mnogobrojnih ušća ulivaju u jezero kao rijeka Ljuča, a iz jezera izalaze kao rijeka Lim koja pripada crnomorskom slivu. Neke otd tih rijeka su:

Skakavica koja izvire nedaleko od sela Vusanje iz izvora poznatog kao Oko Skakavice. Teče oko 2,5 km, đe nailazi na prepreku, koju savladava kao vodopad, poznat poi menu vodopad Grlje. Taj vodopad gradi zajedno sa Bjeličkim potokom.

Grlja jeste i njen dalji naziv nizvodno od istoimenog vodopada nakon kojeg prvo gradi uski kanjon u prečagi. Po isteku izkanjona meandrira sve dok se ne spoji sa vodom sa Alipašinih zvora i dobija novi naziv, Vruja.

Vruja dalje teče svojim tokom, trećim po količini u ovom kraju (nakon Lima I Ljuče). Ova Rijeka je ujedno i najhladnija, jer veliku količinu vode dobija od hladnih izvora, nastalih otapanjem snijega, koji se na prokletijama zadržava cijele godine. Veliku količinu vode dobija i od Dolje koja ljeti uglavnom presušuje.

Pored Vruje, Grnčar je druga sastavnica Ljuče. Grnčar je najduža Rijeka gusinjskog kraja i nastaje od vise manjih crnogorskih potoka koji se sastaju u Albaniji gradeći rijeku Ljumi koja od granice nosi ime Grnčar.

Ljuča (druga Rijeka po veličini) kao što je ranije rečeno nastaje spajanjem Vruje I Grnčara I nakon jako izraženog meandriranja uliva se u Plavsko jezero.

Varošica Šavnik  nalazi se na obalama tri male rijeke Bukovice, Bijele i Šavnika.

Rijeka Bukovica izvire iz Vrela Bukovice, na visini od 1350m, koje se nalazi na samom jugu jezerske površi. Sjeverno od izvorišta je selo Provalija. U gornjem toku, sve do sela Timar, Bukovica ima dolinski karakter, odakle do ušća Bijele teče klisurom i kanjonom. Prosječan proticaj Bukovice kod Šavnika je 6,21m³/s, prosječni visoki protok je 55,1m³/s, a maksimalni 103m³/s. Čitavim tokom, kao uostalom i sve šavničke rijeke, bogata je ribom – dominantno potočnom pastrmkom. U energetskom smislu Bukovica predstavlja značajan potencijal.

Glavni tok Bijele formira se od potoka Šorojevac, koji izvire između Šljemena i Borovih brda i vrela Biovsko oko. Teče klisurom do manastira Sv. Đorđa, a zatim do Odovog mosta teče pravim vrletnim i čarobnim kanjonom. U njenom slivu su stalne naseobine Gornja i Donja Bijela i Miloševići. Oblik sliva, u obliku lepeze, te ostali parametri (stanje vegetacije, obim erozionog materijala uz dosta često veliki intenzitet padavina) daje Bijeloj izraziti karakter bujične rijeke. Na padinama biovskih strana, vidljivi su tragovi najekstremnije, jaružaste erozije. Prosječni proticaj Bijele, kod Šavnika je 2,79m³/s, a maksimalni, izmjeren 1976. godine je 107,8m³/s.

Šavnik ima kratak tok, svega oko 1km. Izvire iz kraškog vrela Glava Šavnika, sa kojeg se varoš Šavnik snabdijeva vodom. Na vodi ovog vrela je instalisana jedna mala hidroelektrana. Izdašnost ovog vrela, u hidrološkom minimumu je oko 300l/s.

Grabovica izvire ispod padina Ranisave, odnosno Ravne Ivice, na koti oko 1400m. U gornjem toku zove se Morava, a kasnije od sela Grabovica – Grabovica. Teče dolinom sve do pozicije Glavičine, gdje sa pravca sjever – jug skreće na zapad i vodopadom koji se zove Skakavica, visine 60 – 100 m, pada na poziciju Male Komarnice i uliva se u nju neposredno prije ulaska u kanjon Nevidio. Dužina Grabovice je oko 10km.

Štitarička rijeka je lijeva pritoka rijeke Tare. Formira se na vrelu, koje se javlja ispod strmih krečnjačkih strana Javorove glave. Uliva se u rijeku Taru na 4 km uzvodno od grada Mojkovca.

Ribnica je lijeva pritoka Morače koja izvire u naselju Vrela Ribnička u podnožju Kakaricke gore. Neki od povremenih izvora vodu dobijaju od Rikavačkog jezera smještenog u planinama Kučke Krajine, međutim ova tvrdnja nije u potpunosti dokazana. Njen tok dug je svega 10 km i gotovo cijelom dužinom protiče kroz Podgoricu ulivajući se u Moraču na mjestu poznatom kao Sastavci (ili Skaline). Duž Ribnice postoji nekoliko mostova, što starih, što novih, od kojih se posebno ističe bezimeni kameni most na Sastavcima, čija starost nije utvrđena, ali smatra se da potiče jos iz rimskog perioda. Ribnica je nekada tekla tokom cijele godine, dok u poslednjih nekoliko decenija presuši u toku ljeta.